29-09-2010

De gebruiken van de Ecuadorianen

‘Er zijn nog heel veel problemen om op te lossen in Ecuador, op haast alle vlakken, om te ontsnappen aan de achterstand, zich te ontwikkelen en het welbevinden van zijn inwoners te verbeteren. Als we niet de gewoontes van de Ecuadorianen veranderen, zullen alle voorstellen vergeefs zijn.’ Dat schrijft Osvaldo Hurtado in zijn ‘Las costumbres de los ecuatorianos’ (De gebruiken van de Ecuadorianen). Een razend interessant boekje, ook al staat het bol van haast racistische uitspraken. 'Inderdaad heel boeiend', zei iemand die voor het Ministerie van Onderwijs een cursus ‘kritisch denken’ uitwerkte, 'maar het citeert geregeld buitenlanders die het in negatieve termen hebben over luie, achterlijke en onordelijke Ecuadorianen'. Osvaldo Hurtado wordt gecatalogeerd als een neo-kapitalistische stem die georiënteerd is op de Verenigde staten. Hij was begin jaren '80 president van Ecuador.

‘God is hoog, de Koning is veraf en de baas ben ik.’

Alle vooroordelen op een rijtje: Ecuadorianen werken niet hard genoeg, zijn niet geïnteresseerd in handel, er bestaat geen onderling vertrouwen, ze nemen geen initiatieven, ze realizeren geen vernieuwingen, ze zijn niet punctueel, ze houden zich niet aan afspraken, ze respecteren geen eigendomsrechten, ze schikken zich niet volgens de wetten, ze volgen de bevelen van de overheden niet,.....' (p 285).

Nu ja, het boekje gaat terug in de tijd. De geschreven bronnen van de zestiende eeuw en lange eeuwen daarna waren vaak van buitenlanders die vaak een eenzijdige blik te kennen gaven. En de auteur beaamt die kijk en wijdt de onderontwikkeling van die laatste 5 eeuwen onder meer aan het conformistisch verhaal van de Katholieke Kerk, het isolement van het land, het paternalisme, de hiërarchisch samenleving, de nationale achterstand, de beperkte imigraties, het zwakke onderwijs, de afwezigheid van wetten en de beperkte buitenlandse invloed. Geregeld komt naar voor dat nieuwe ideeën slechts van buitenaf kunnen komen, hoewel ook de Kerk – die ook van buitenaf kwam - een beperkende invloed zou gehad hebben op het land.

Standbeeld van Fray Jodoco Ricke, Franciscaan uit Mechelen, die met de Spanjaarden in Ecuador terechtkwam. Hij introduceerde er het graan, leert men hier in de scholen.

Al deze negatieve waarden begonnen volgens Hurtado in de tweede helft van de 19de eeuw te veranderen in Guayaquil (kuststad) en in de rest van Ecuador rond de tweede helft van de 20ste eeuw. Er was ook de sterke economische impuls via de verkoop van bananen en – ietsje later – van petroleum.
Het paternalisme ging over in populisme. Politiekers gingen allerlei beloven en zouden ervoor zorgen dat publieke middelen en voordelen aan het keizersvolk werden uitgedeeld. Dit verhinderde dat het volk bewust werd en zelf zijn verantwoordelijkheid nam.

Aan de kust, en speciaal in Guayaquil, was de ondernemersgeest meer actief. In het berggebied werd het sparen vooral belangrijk geacht. In deze laatste streken worden ook meer belastingen betaald dan aan de kust.

De auteur geeft ook enkele voorbeelden van bevolkingsgroepen die andere gedragingen veroonden en die voor het individueel en collectief belang aan de slag gingen. Bijvoorbeeld, de indianen van Otavalo en de mensen uit Cuenca.

Stijn

Bron: 'Las costumbres de los ecuatorianos'. Osvaldo Hurtado. Octava edición. 2009. Editorial Ecuador.

21-09-2010

Tijdsbesteding Ecuadorianen

De Ecuadoriaan besteedt meer tijd aan de televisie dan aan zijn familie of aan een of andere sport. Dat onthult een nieuwe bevraging 'Uso de Tiempo' (tijdsgebruik), uitgevoerd door het 'Instituto Nacional de Estadística y Censos' (INEC). Volgens de studie kijkt de Ecuadoriaan gemiddeld anderhalf uur per dag televisie, terwijl hij slechts 22 minuten met zijn familie is en 7 minuten sport beoefent. De bevraging bevat meer dan 30 categorieën, met onder meer: dieren, kinderen en zieken verzorgen, werk zoeken, diensten betalen, sociale activiteiten, lessen bijwonen, etc. Bovendien vermeldt het verslag andere belangrijke bezigheden: eten (1 uur, 16 minuten), persoonlijke verzorging (55 minuten), koken (53 minuten) en ontspannen (46 minuten). De minste tijd wordt besteed aan: vrijwilligerswerk, herstellingen aan het huis en aankopen voor het huishouden, met amper 1 minuut. Alarmerend is het gegeven dat mensen ouder dan 40 haast geen sport beoefenen, hier is het resultaat slechts 2, 4 %. De meest actieve groep situeert zich in de leeftijd van 12 tot 16 jaar, met 25, 8 %.
INEC voerde de enquête in juni dit jaar uit. Men verzamelde informatie van 29.696 huishoudens, zowel in rurale als stedelijke zones. In totaal werden 78.745 mensen van ouder dan 12 jaar bevraagd. Volgens Freddy Intriago, functionaris van INEC, heeft de studie een betrouwbaarheid van 95 %. Byron Villacís, directeur van INEC, laat weten dat de resultaten nuttig zijn voor zowel de publieke als de private sector, want ze helpen een efficiënt tijdsgebruik ontwikkelen. Bijvoorbeeld, mannen besteden gemiddeld 34 minuten tijd bij het heen-en weer verkeer naar hun werk terwijl vrouwen daar slechts 17 minuten over doen. Volgens de directeur zou de overheid dus kunnen investeren in een beter vervoerssysteem.

Vertaling van artikel uit El Comercio (www.elcomercio.com). Bron: http://www.inec.gob.ec/.

14-09-2010

En op werkbezoek in de 'selva' (jungle)

Deze week dinsdag bezoeken Lien en ik de lerarenopleiding van Shell en een 'tweetalige basisschool' (= indianenschool) in de provincie Pastaza. We vertrekken maandag al, de rit duurt immers een 5-tal uren. We passeren Salcedo waar tientallen winkeltjes ijs verkopen, Pelileo is de stad van de jeans, in Baños kan je zoetigheden van suikkerriet kopen en op weg naar Shell zie je langs de weg vele fruitstandjes.
Als we op dinsdagmorgen op de hogeschool toekomen, staan ons de rector en 3 'docenten - inspecteurs' al op te wachten. Met hen bespreken we het programma van Lien voor de volgende dagen. Ik vertrek dezelfde dag terug naar Quito, Lien blijft tot donderdag. We overlopen verder de lijst competenties die ze heeft uitgewerkt en vergelijken die met de instrumenten die de hogeschool gebruikt. Zeer interessant voor beide partijen.
Daarna verwachten ze ons in een indianenschooltje ('escuela bilingüe') van een 30-tal kinderen, waar Lien en ik elk een les observeren en de zelfevaluatie door de leerkracht laten doen. Als we daarmee klaarzijn, krijgen we enkele dansjes van leerlingen en juffen te zien en worden we uitgenodigd op een heerlijk middagmaal met verse vis in een soort bananenblad.

Ik observeer de les van de stagestudente Norma.

Thema van vandaag: oppervlakte meten. De kinderen mogen zelf uittesten hoe dat gaat. De ene groep ontvangt met de hand geschreven werkblaadjes, terwijl de andere groep les krijgt. Af en toe mag iemand aan het bord.

Indiaanse kinderen zijn toch vaak verlegen. Soms moet de juf 'trekken en sleuren'.

De klas is met een houten plaat ingedeeld in twee delen. Aan de rechterkant zitten vier leerjaren, links twee leerjaren. Je hoort het lawaai makkelijk van ander kant. En terwijl de juf aan het lesgeven is, loopt haar zoontje regelmatig binnen om ook aandacht te krijgen.
En na de klasobservatie zijn enkele dansjes voorzien. Net als in de documentaires...

Als speciale gast ontvang je cadeautjes: fruit en groenten, een suikerrietstam, een schaaltje en halskettingen. Wij hadden gelukkig ook wat bij voor de juffen en de leerlingen.
Enkele jongens van de 'Shuar'-gemeenschap tonen een vredelievende strijddans.
We sluiten af met groepsfoto's. Ook klassiek natuurlijk. Op de foto hieronder zie je in het midden bovenaan: Franklin Castillo, president van de federatie van Ecuadoriaanse pedagogische hogescholen.
Een oudere indianenvrouw komt ook nog aandraven met cadeautjes. Ze vraagt ons adres. Haar zoon is met een Zwitserse getrouwd. Rond haar hals draagt ze een ketting met de tanden van apen.
Stijn

12-09-2010

Op het Ministerie van Onderwijs

Sinds begin augustus werk ik elke dinsdag- en donderdagvoormiddag op de 13de verdieping van het Ministerie van Onderwijs. We verzamelen telkens met enkele mensen van het Ministerie en iemand van Unesco om de opstart van de nieuwe 'Nationale Universiteit van Onderwijs' voor te bereiden. Daarvoor hebben we een strategisch plan uitgewerkt, met tal van jobomschrijvingen voor specialisten die moeten deel uitmaken van het coördinatiegroepje. VVOB en Unesco ondersteunen waar nodig. Van ons hebben ze bijvoorbeeld al hulp gevraagd bij het uitwerken van profielen, curricula en een evaluatiemodel van de huidige lerarenopleidingen.
Met dit laatste zijn we nu al in actie geschoten. Het Vlaams-Nederlandse model dient daarbij enigszins ter inspiratie, maar we trachten voorbeelden uit verschillende continenten bij elkaar te krijgen. Verder bereiden we ook een internationaal congres rond het thema lerarenopleiding voor. Er worden daarvoor sprekers verwacht uit de Andes-regio, de Verenigde Staten en... België.

Monserrat Creamer (links) is de coördinatrice van het project 'Nationale Universiteit van Onderwijs'. Diego Rendon (rechts) is Colombiaan en werkt voor Unesco.

Alejandra Gomez is een jonge, alerte dame. Vorige week vrijdag vergezelde ze tijdens een bezoek aan een lerarenopleiding in Chone omdat ze nog niet goed weet hoe die functioneren.

Stijn

11-09-2010

Op studiebezoek aan de kust

De voorbije woensdag, donderdag en vrijdag zijn mijn collega Norma, stagiaire Lien en ik naar Esmeraldas en Manabí gereist. Met de auto van het werk hebben we zo'n 1.200 kilometer afgelegd. Over de vele pas aangelegde wegen, maar ook over de talrijke oude kuilenwegen.
Lien Deweer is studente aan de Universiteit Gent, ze loopt tot 17 oktober stage bij VVOB Ecuador. Bedoeling is dat ze instrumenten uitwerkt die de competenties van leerkrachten in kaart brengen. Ze heeft daarvoor een competentielijst die leerkrachten zelf moeten invullen, een observatiefiche voor wat er gebeurt in de klas en een vragenlijst. Tijdens onze bezoeken krijgen we vele commentaren in verband met de bruikbaarheid van de documenten. We testen de observatiefiches in basisscholen van Esmeraldas en bezoeken een 'pedagogische hogeschool' om met de hulp van studenten van het laatste jaar verbeteringen aan te brengen. In Esmeraldas zijn we ook een openhuisdag van een school. Kinderen tonen hun dansjes en er is een tentoonstelling van wat kinderen en ouders van gerecycleerd materiaal maken. Na het officiële gedeelte beginnen kinderen - meisjes en jongens! - spontaan te dansen...

Lien vooraan (links) en Norma achter in de auto (rechts).

Competentielijst uittesten met studente die een laatste jaar stage loopt.

Scholen in de rurale gebieden zijn vaak 'unidocentes' of 'pluridocentes', klassen met meerdere graden. Hier voeren kinderen van verschillende leeftijden een dansje op. Het hele dorp is erbij. Ook de kinderen van enkele buurtscholen.

De helft van de studenten van de lerarenopleiding in Esmeraldas heeft al kinderen. Sommigen hebben ze mee, anderen laten de grootouders oppassen als ze een jaar een stage-ervaring opdoen.
Dit is spontaan dansen...

Stijn

06-09-2010

Wij willen walvissen

Een beetje zon, veel zand en zee. Maar wel lekker warm dit weekend aan de kust. En een mooi plekje gevonden in Tonsupa (Esmeraldas) om te overnachten. Het is het laatste weekend vooraleer het nieuwe schooljaar begint in Quito en omstreken. Anneleen en ik profiteren ervan om tijdens een van de laatste dagen van het seizoen de walvissen te zien. Binnenkort trekken die naar het hoge noorden, ongeveer 6.000 kilometer ver. Vaders en moeders met kleine walvisjes die intussen groot genoeg zijn om de lange reis aan te vatten.

Sensationeel. De staart van de walvis komt even boven het water uit.
En Anneleen moet er van rusten...
Stijn

24-08-2010

Met Serge en co naar Mindo en Pululahua

In Mindo doen we de 'canopy': via 13 kabels van de ene berg naar de andere zwieren.
Arno als superman.

En snel terug met pick-up om op tijd de bus te halen.

We zien onderweg 'de man die 100 schilderijen per uur schildert'. Hij doet over deze een 3-tal minuten.

Lekker eten in restaurant 'El Crater', met uitzicht op... de krater Pululahua.

Bram concentreert zich op zijn dessert alvorens aan te vallen.
We komen toe in ons hotelletje. Arno gaat op het dak zitten. De kinderen rijden de volgende dag paard.
Onze kamers.